Impact van de franchise op het pensioenniveau van de laagstbetaalden

Als we een pensioenregeling opzetten of aanpassen, wordt met het belang van diegenen die dit het hardst nodig hebben vaak extra rekening gehouden. In deze notitie laten we zien dat dit ook kan gelden voor de te hanteren franchise, want in de praktijk blijkt vaak dat dit heel belangrijke onderdeel onvoldoende aandacht krijgt.

Waarom er een franchise is

De premie die wordt berekend voor pensioenopbouw gaat over het pensioengevende inkomen verminderd met een franchise. Dit, omdat we ervan moeten uitgaan dat de deelnemer naast zijn pensioen ook een AOW-uitkering zal ontvangen.

De minimale franchise is niet één bedrag

Vaak wordt een franchise van € 19.172 gebruikt en wordt dit verdedigd als zijnde de minimale franchise. Maar dit is volstrekt onjuist! Dit is de minimale franchise die geldt bij een maximale pensioenpremie van 30%, maar de meeste pensioenpremies zijn (veel) lager dan dit maximum. Als de pensioentoezegging niet maximaal is, dan mag een lagere franchise worden gebruikt; dit is vastgelegd in artikel 10aa van het Uitvoeringsbesluit loonbelasting (UBLB) 1965. Daarin staat dat als de premie voor opbouw van het pensioenvermogen/-kapitaal lager is dan 28,608%, een franchise mag worden gehanteerd van € 17.283. En als de premie lager is dan 27,216% mag de franchise zelfs verder verlaagd worden tot € 15.308.

Wat wij in de data zien

Voor de nieuwe website www.MijnPensioenlabel.nl hebben wij openbare data verzameld van bijna alle pensioenregelingen die uitgevoerd worden door een pensioenfonds (BPF, BrPF, OPF, APF). Hierbij hebben wij geconstateerd dat het naar het aantal actieve deelnemers gewogen gemiddelde van de "netto" premie ca. 22,5% bedraagt. Dit is dus ruim onder de fiscaal maximale premie van 30% en zelfs onder de fiscaal maximale premie bij de laagst mogelijke franchise van € 15.308. In ruim 80% van die pensioenregelingen bedraagt de franchise € 19.172 of zelfs meer.

Wie er het meest van profiteert

Hoe lager de franchise is, hoe groter het deel van het salaris zal zijn waarover pensioenvermogen wordt opgebouwd (de pensioengrondslag). De werknemers met de laagste salarissen profiteren dus relatief het meeste van zo'n verlaagde franchise. In onderstaande tabel hebben we weergegeven wat het verschil in vervangingsratio op de pensioendatum is als de netto pensioenpremie 25% bedraagt.

Tabel 1: verschil in vervangingsratio op de pensioendatum (%-punten)

NB. Vervangingsratio = (ouderdomspensioen + AOW-gehuwde) / pensioengevend salaris vlak voor pensionering

Opvallend is dat van de ca. 110 pensioenregelingen die een netto premie van minder dan 27,2% hanteren, slechts 24 een lagere franchise dan € 19.172 gebruiken en daarvan slechts 7 daadwerkelijk de minimaal toegestane franchise van € 15.308.

Voor pensioenregelingen ondergebracht bij een verzekeraar of PPI verwachten wij een vergelijkbare uitkomst. Groot was onze verbazing dat bij navraag diverse uitvoerders de mogelijkheid niet eens kenden om de franchise aan te laten sluiten op een lager fiscaal minimum of überhaupt niet bereid waren deze mogelijkheid aan te bieden aan hun (potentiële) klanten.

Een oproep aan de sociale partners

We kunnen concluderen dat er nog veel te verbeteren valt aan veel pensioenregelingen waarbij dan echt eens rekening kan worden gehouden met de laagstbetaalden in de organisatie en niet van een gemiddelde maatmens. Dit is dan ook zeker een oproep aan de sociale partners om meer oog te hebben voor de pensioenuitkomsten van de werknemers met lage salarissen: zij hebben uw steun het hardst nodig.

Rijswijk, september 2026

Léon Zijlmans Actuaris AG van ZPA B.V.

Gerard van der Toolen van OR-Pensioenadviseurs